Historie Bagijnetoren

26 april 2010

De Bagijnetoren aan de Phoenixstraat 85 is het oudste bouwwerk in de hedendaagse spoorzone. De toren is een historisch waardevol onderdeel van de vroegere stadswal en zal met de komst van de nieuwe spoorzone dan ook niet uit het gebied verdwijnen.  In zijn vijfhonderdjarige bestaan veranderde hij van functie waaraan zijn voortbestaan is te danken.  

Verdedigingswerk
De Bagijnetoren is rond 1500 gebouwd als waltoren. Hij staat in deze periode met de vlakke achterzijde tegen de stadsmuur die, om beter bestand te zijn tegen het steeds zwaarder wordende geschut, in een aarden wal wordt ingepakt.  De toren bevat beneden een overwelfde ruimte die via een overwelfde gang door de wal vanaf het straatniveau te bereiken is. Vanaf de wal heeft men toegang tot het bovenste gedeelte van de toren, met daarin nog twee verdiepingen en een zolder. De bovenste verdieping bevat een weergang met schietgaten.

Woonruimte
De verdediginsfunctie is alleen nodig in tijden van oorlog. Als er geen oorlog dreigt, en dat is verruit de meeste tijd, staat de toren functieloos leeg. Daarom wordt al in 1558 de toren verhuurd voor bewoning, een functie waar de toren eigenlijk niet geschikt voor is omdat aanvankelijk ook de verdedigingsfunctie moet blijven. Maar na 1600 wordt de toren geleidelijk steeds meer geschikt gemaakt voor bewoning. In 1773 besluit het stadsbestuur te stoppen met de verhuur van waltorens en er geen reparaties meer aan uit te voeren. Wanneer een bewoner verhuist of overlijdt wordt de toren voor afbraak verkocht.

Bedrijfsruimte
Voor de Bagijnetoren is het zover in 1827 en de toren wordt wegens bouwvalligheid verkocht aan een touwslager die evenwel een vergunning krijgt om slechts een gedeelte af te breken en de rest als bedrijfsruimte in gebruik te nemen. Bij die gelegenheid wordt de toren verlaagd en van een geïmproviseerd dak voorzien.

Nadat de stadswal is afgegraven en in 1929 de tramlijn over de Phoenixstraat in gebruik wordt genomen, komt het inmiddels zeer vervallen restant van de toren storend in het zicht te staan. Het gemeentebestuur kiest voor restauratie en niet voor afbraak. De toren krijgt in 1932 zijn oude vorm terug en tegen de vlakke gevel wordt een trappenhuis gemaakt zodat ook het bovenste deel vanaf de begane grond weer bereikbaar is. Bij de verbreding van de Phoenixstraat in 1967 wordt dit trappenhuis weer afgebroken en komt er opzij een ingang en binnen een trap naar boven. Sindsdien is er niets meer veranderd aan de toren, die nu wordt gebruikt als atelierruimte.

Historische afbeeldingen
Hieronder vindt u een overzicht van historische foto’s en tekeningen van de Bagijnentoren.


17e eeuw


ca. 1950


1968

Reacties (0)

Uw e-mailadres wordt niet getoond op de website