Ambachten buiten de stad

In het Delftse stationsgebied is de bodem door de eeuwen heen veelvuldig verstoord. Niettemin werpen ontgravingen voor de bouw van het stadskantoor en de tweede fietsenstalling nieuw licht op leven buiten de stadspoorten. Sporen van bewoning en bedrijvigheid suggereren ambachtelijke activiteiten op onvermoede schaal.
 
Wanneer in 2015 de spoordijk van het voormalige station Delft wordt afgegraven, blijken onderliggende bodemlagen zo goed als ongeschonden. Door de komst van de stoomtrein naar Delft, halverwege de 19e eeuw, is dus een stukje bodemarchief bewaard gebleven. Het eerste onderzoek leidt tot een aantal voorlopige conclusies.
   
Huidenhandel
Al in de 15e eeuw stonden er huisjes ten westen van de stadsomwalling. Een verrassende ontdekking, aangezien met het oog op de verdediging van de stad een vrij schootsveld voor de stadspoorten wenselijk is. Een 15e-eeuwse sloot geeft bovendien een opmerkelijk geheim prijs. Enkele tientallen schedeldaken van runderen liggen er, met hoorns en al, op een hoop. Het lijkt te gaan om restmateriaal van huidbewerkers of leerlooiers. Huiden werden vaak verhandeld met de kruin eraan, bij wijze van waarmerk. Was de huid eenmaal verkocht, dan kon de kruin bij het afval.
 
Blekerij
Minder oud – uit de 16e en 17e eeuw – zijn de sporen van bleekvelden en blekershuisjes. Het bestaan ervan was bekend, van historische kaarten. Een stelsel van slootjes met schotten en sluisjes fungeerde als een wasserette avant la lettre. Hier brachten Delftse burgers hun lakense goed. Met de aangetroffen ijsbijlen hielden de blekers ’s winters hun watergangen open. Goed te zien is hoe de woningen, tuintje en al, waren ingedeeld.
 
Lakenindustrie
Restanten van ingegraven eikenhouten palen duiden op lakenramen. Temeer omdat de typische percelen in vorm en richting afwijken van de omliggende kavels. Doordat de ramen, waarop geverfde stof werd gespannen, precies in oost-westelijke richting liggen, ving het laken zo veel mogelijk zon.

Afbeelding: De bleekvelden met lakenramen. Detailkaart figuratief uit 1678.